Korniş kaç metre olmalı?
Korniş boyu, pencere genişliğine her iki yandan taşma payı eklenerek bulunur. Standart pencerelerde bu pay 15–20 santimdir. İki sebebi vardır: perde açıldığında toplanan kumaşın pencerenin önünü kapatmaması ve perde kapalıyken kenarlardan ışık sızmaması.
Taşma payı çok kısa tutulduğunda her iki sorun da yaşanır. Perde açıkken camın bir kısmını örter — bu, müşterinin en sık dile getirdiği şikâyettir. Kapalıyken de kenarlarda ışık şeridi oluşur; blackout perdelerde bu, ürünün varlık sebebini ortadan kaldırır.
Pay çok uzun tutulduğunda ise duvarda gereksiz yer kaplar, korniş ve kumaş maliyeti artar. Dengeli bir yaklaşım şudur: standart perdelerde 15–20 cm, dolgun ve kalın perdelerde 20–30 cm, blackout perdelerde 20–25 cm.
Perde açıkken toplanan kumaşın kapladığı alan, kabaca pileli enin altıda biri kadardır. 750 cm pileli enli bir perdede bu, her yanda yaklaşık 60 santimlik bir yığın demektir; taşma payı bu yığını tamamen karşılamasa da mümkün olduğunca camdan uzaklaştırmalıdır.
Kaç taşıyıcı aparat gerekir?
Taşıyıcı aparat sayısı, korniş boyunun aparat aralığına bölünüp bir eklenmesiyle bulunur; her zaman en az iki adet olur. Standart aralık 100 santimdir. 200 santimlik bir kornişte üç, 350 santimlikte beş aparat gerekir.
Aralık, perdenin ağırlığına göre daraltılır. Kalın blackout kumaşlar, astarlı fonlar ve üçlü ray sistemleri belirgin biçimde ağırdır; bu durumlarda aralığı 80 santime düşürmek rayın ortadan sarkmasını önler. Sarkmış bir ray hem estetik sorun yaratır hem perdenin kaymasını zorlaştırır.
Aparatların konumu da önemlidir. Rayın uçlarından 10–15 santim içeriden başlanır; iki uçtaki aparat çok kenarda olursa ray uçları sarkar. Ek parça kullanılan raylarda ise ek noktasına mutlaka bir aparat denk getirilmelidir, aksi hâlde birleşme yerinden sarkma başlar.
Motorlu sistemlerde üreticinin kendi montaj talimatı esastır: motor ağırlığı ve tork, standart aparat hesabının dışında kalır. Bu sistemlerde aparat aralığı genellikle daha sıktır ve özel braketler kullanılır.
Kopça ve rulman adedi nasıl bulunur?
Kopça sayısı korniş boyuna değil pileli ene göre hesaplanır; çünkü kopçalar perdenin üst kenarına, pilelerin arasına takılır. 200 santimlik bir korniş için 1:2,5 pileyle pileli en 500 santimdir ve kopça hesabı bu rakam üzerinden yapılır.
Yaygın uygulama, 8–12 santimde bir kopça takmaktır. Pile tipi bu aralığı belirler: klasik büzgüde 10 santim yeterliyken, üçlü pilede her pile grubuna bir kopça denk gelir ve aralık pile düzenine göre değişir. Otomatik pile bandı kullanılıyorsa bandın kendi kopça delikleri aralığı belirler.
Her kanadın iki ucuna ek kopça gerekir: perdenin kenarları düzgün dursun ve kayarken sarkmasın diye. Çift kanatlı bir perdede bu, dört ek kopça demektir. Hesapta bu ekler ayrıca sayılır.
Kopça adedini eksik hesaplamak, montaj gününde fark edilen ve ikinci kez gitmeyi gerektiren klasik bir hatadır. Kopça küçük ve ucuz bir malzemedir; birkaç adet fazla sipariş etmek, eksik kalmaktan her zaman daha ucuzdur.
Çift ray ve üçlü ray kurulumları
Tül ve fon birlikte kullanıldığında çift ray gerekir: iç rayda tül, dış rayda fon yürür. Bu kurulumda ray metrajı iki katına çıkar ama taşıyıcı aparat sayısı artmaz — aynı braket her iki rayı da taşır. Kopça sayısı ise iki perde için ayrı ayrı hesaplanır.
İki perdenin ölçüleri birebir aynı değildir. Dış raydaki fon, kapalıyken tülü tamamen örtebilmek için genellikle 4–6 santim daha geniş yapılır. Boyda ise tül, fonun altından görünmemesi için 1 santim daha kısa bırakılır.
Üçlü ray, dekoratif bir üçüncü katman ya da ayrı bir güneşlik perde eklendiğinde kullanılır. Ağırlık belirgin biçimde arttığı için aparat aralığı daraltılmalı ve ağır hizmet rayı tercih edilmelidir.
Çift ve üçlü ray sistemlerinde perdelerin birbirine sürtmemesi için raylar arası mesafe önemlidir; bu mesafe ray profiliyle sabittir ama duvara montajda braket derinliği yeterli seçilmelidir. Aksi hâlde fon, tülü sıkıştırır ve iki perde birlikte kayar.
Uzun açıklıklarda ek parça ve montaj
Raylar tedarikçiden standart boylarda gelir; 3, 4 ve 6 metre yaygındır. Korniş boyu bu standardı aştığında ray parça hâlinde gelir ve ek parçayla birleştirilir. Ek sayısı, parça sayısının bir eksiğidir ve her sıra için ayrı hesaplanır.
Ek noktası montajın en hassas yeridir. Birleşme yerine mutlaka bir taşıyıcı aparat denk getirilmelidir; aksi hâlde ray ek noktasından sarkar ve perde oradan geçerken takılır. İyi bir montaj, ek noktasını mümkünse perdenin en az kullanıldığı bölgeye denk getirir.
Çok uzun açıklıklarda — 5 metre ve üzeri — sistemi iki bağımsız parçaya bölmek çoğu zaman daha sağlıklıdır. Ortadan açılan iki ayrı perde, tek parça bir sistemden hem daha kolay kayar hem montajda daha az sorun çıkarır.
Kavisli ve cumbalı pencerelerde bükülebilir ray kullanılır. Bu raylarda aparat aralığı daha sık tutulur ve kavis noktalarına mutlaka aparat konur; kavis, rayın en çok zorlandığı yerdir.
